Zwammen in Voedselbos Vlaardingen

Het was op een vrijdag in december, en er was geen vogel te horen in het voedselbos. En dat terwijl we normaal gesproken veel bekende en minder bekende vogelvrienden horen en zien. Van roodborstje tot klein barmsijsje en van halsbandparkiet tot ooievaar. 

Waarom we dan nu geen vogels hoorden? Simpel: het geluid van draaiende accuboormachines en kloppende hamers vulde onze oren. Die gebruikten we om houtstammen te voorzien van deuvels met paddenstoelenbroed. Want ja, we willen graag paddenstoelen kunnen oogsten uit het voedselbos. De laatste jaren moesten we het qua eetbare paddenstoelen in Voedselbos Vlaardingen doen met judasoor; een wilde paddenstoel die op afstervend vlierhout groeit. En die eigenlijk nergens naar smaakt. 

Vanaf komend najaar oogsten we – als alles meezit – verschillende soorten oesterzwam, en ook fluweelpootje en populierenleemhoed. En een jaartje later komt daar shiitake bij. 

Om dit te bereiken kregen we een workshop van Pip Gilmore. Met haar bedrijf Groene Takken promoot zij het kweken van paddenstoelen op houten stammen. Tijdens de workshop vertelde Pip eerst over haar eigen achtergrond, en hoe haar passie voor paddenstoelen kweken is ontstaan. Na wat theorie over paddenstoelen kregen we uitleg, en mochten we zelf aan de slag. 

In tweetallen boorden we gaten in de houten stammen (populier en eik). Die stam legden we daarna op de boskeuken, waar we de deuvels erin sloegen. Na afloop hebben we er een mooi bouwwerk van gemaakt. Over een poosje verhuizen we de stammen naar hun definitieve plek, zodat ze in alle rust paddenstoelen voor ons kunnen gaan ‘maken’. 

Deze eerste stap naar meer eetbare paddenstoelen in Voedselbos Vlaardingen is onderdeel van het project Schimmels en zwammen in Voedselbos Vlaardingen, waarmee we de komende twee jaar educatie over paddenstoelen en nog meer opkweek van paddenstoelen gaan vormgeven. 

Deze workshop is mede mogelijk gemaakt door financiële bijdragen van de Groene Motor (voucher), Stichting Elise Mathilde Fonds. Ook wordt het voedselbos ondersteund door een donatie van Exclusiva en een subsidie van de gemeente Vlaardingen. 

Herfstrondleidingen op 27 oktober en 24 november

Zoals trouwe lezers van onze website al weten, organiseren we iedere laatste zondag van de maand een rondleiding. Voor dit jaar staan er nog twee gepland, alleen in oktober en november houden we nog een rondleiding. In december en januari houden we - net als het bos - een winterstop. De eerste rondleiding daarna zal pas weer in februari zijn.

De rondleidingen van oktober en november zijn bovendien extra de moeite waard, want het is herfst. De bomen laten hun blaadjes vallen en de structuur van het voedselbos wordt daardoor misschien nog wel beter zichtbaar. Sowieso is de herfst een mooi jaargetijde om een wandeling te maken in het bos. Dus waarom niet in een voedselbos. Ondertussen leggen we graag uit hoe zo'n bos voor ons werkt.

We starten om 15.00 uur bij de koepelkas in het midden van het terrein. En de rondleiding zal ongeveer een uur tot anderhalf uur duren.

Aanmelden vooraf is verplicht. De rondleiding van 27 oktober zit nog niet helemaal vol, maar het is wel slim om tijdig op te geven, want voor je het weet is je plekje bezet. Er kunnen maximaal 12 personen deelnemen.

We werken met waardebepaling achteraf. Dat betekent dat het niet gratis is, maar dat je achteraf bepaalt wat het je waard was. Op deze manier proberen we het voedselbos toegankelijk te houden voor iedere portemonnee en als je het echt heel leuk hebt gevonden, doe je gewoon een extra grote donatie!

Welke wordt het? De rondleiding van oktober, of van november? ;-)

Oesterzwammen oogsten

Ken je dit bericht nog? Daarin lieten we zien hoe we de stammen van de net gekapte populieren hadden geënt met schimmels. Oesterzwammen in dit geval.

Vorig jaar leek het erop dat het experiment mislukt was, want toen vonden we na verloop van tijd één zielig paddenstoeltje dat ook nog eens half opgegeten was. Maar zo zie je. Soms heeft het een beetje meer tijd nodig. We hebben vorige week nat weer gehad en nu lekkere warmte en de paddenstoelen 'springen' uit de boomstammen.

Vandaag zagen we het ineens. In de bosrand, op de gekapte populierenstammen. Ze waren helemaal overwoekerd met brandnetels.

Dat werd dus in ieder geval een klusje vandaag. Het vrijzetten van de oesterzwammen zodat ze geoogst konden worden. Dag brandnetels.

De schors van de boomstam is zelfs helemaal wit geworden van de schimmel. (Let ook op het koolwitje, he... die wilde ook op de website.)

Hier liggen drie stammen naast elkaar en is alles ontdaan van brandnetel. De middelste stam bevat de meeste zwammen. Op de voorste stam (rechts op de foto) waren de zwammen kleiner. Die hebben we nog maar even laten zitten.

Overzichtje van de oogst van vanochtend:

Twee manden vol oesterzwammen, een restje bramen en in het midden de besjes van de olijfwilg.

Paddenstoelen

Het voedselbos is rijk aan dood populierenhout. We hebben immers aan het begin van dit jaar de grootste bomen gekapt om ruimte te maken voor de notenbomen die in het voorjaar geplant zijn. Dat populierenhout is voor een groot deel versnipperd. En die snippers gebruikten we weer om paden aan te leggen.

Maar een aantal grote boomstammen hebben we op strategische plekken langs de bosrand laten liggen. En dat dode hout is prima geschikt om paddenstoelen op te laten groeien. In ons geval het liefst eetbare paddenstoelen. En daarmee hebben we de natuur in juni een handje geholpen. We hebben toen het grootste deel van de stammen geënt met houten plugjes waarin de juiste paddenstoelenschimmels al aanwezig waren. Het idee is dan dat de schimmel zich in de boomstam vestigt voordat andere schimmels de kans krijgen zich te ontwikkelen. En dan gaat de juiste soort paddenstoelen dus op je dode boomstam groeien.

Zie je die 'pukkeltjes' op deze boomstam? Dat zijn de pluggen die we erin geslagen hebben.

Zo'n plug ziet er dus gewoon zo uit:

Jeroen doet het even voor. Gaatje boren. Plug erin slaan. En dat 800 keer. Ofzo.

Iedere zaterdag is het vrijwilligerswerkdag. En op zo'n dag proberen we ook zoveel mogelijk bij te houden hoe verschillende onderdelen van het voedselbos erbij staan. Vandaag gingen we eens kijken bij de paddenstoelen. En ja hoor,

Goed, het waren er pas drie. En één of ander knaagdier had ze alvast voorgeproefd. Maar dat mag de pret niet drukken: het begin is er. Wie weet wat er nog gaat komen. 

Overigens zijn lang niet alle paddenstoelen in het voedselbos per definitie eetbaar. Sommige plekken op de houtsnipperpaden staan ook vol met paddenstoelen en we hebben een compostberg die ook vol schimmel en paddenstoel zit. Maar die paddenstoelen zijn daar gewoon op een natuurlijke manier gegroeid. Het blijft dus zaak om op te letten als je zou willen proeven. Doe dat alleen als je er echt verstand van hebt.

Vind je het leuk om het voedselbos eens met eigen ogen te komen bekijken? Wees dan welkom. Iedere zaterdag is de beheerder (Jeroen) tussen 9.00 en 16.00 uur aanwezig. 

Of kom langs tijdens het Wandelweekend op 26 of 27 september.

RFGN: na de opening, het vervolg

Dit is een herplaatsing van een bericht van Paul de Graaf op www.rfgn.nl.

Met de officiële opening van het Voedselbos Vlaardingen zaterdag 20 juni j.l. is fase 1 van de aanleg van dit ‘grootste randstedelijke voedselbos’ afgesloten. Dit voorjaar vanaf januari zijn de condities gecreëerd voor het voedselbos om zich te ontwikkelen: er zijn hoogteverschillen gemaakt met drogere terpen en een waterpartij (in een gesloten grondbalans),  de houtwal is gesnoeid, groenbemester is ingezaaid en de eerste bomen en struiken zijn gepland. Een aantal grote bomen zijn in overleg met de bomenstichting gekapt om te voorkomen dat ze het voedselbos vallen in de komende jaren. De bomen zijn afgetopt op 6 meter zodat ze de komende jaren als habitat kunnen dienen voor allerlei dieren. De afgezaagde stammen en grote takken zijn geënt met paddenstoelenbroed (shii take en populierenleemhoed) en met wat geluk zal de eerste oogst hiervan al beschikbaar zijn in het najaar.

De eerste bomen die zijn geplant (op Boomfeestdag) zijn walnoten, zij zullen de komende jaren uitgroeien tot de hoge-kruinlaag van het voedselbos, aangevuld met nog te planten tamme kastanjes in de zuidoosthoek van het terrein. Daarnaast hebben we een aantal eetbare hagen en wilgenvlechtwerken aangeplant die samen met de uitgegraven waterpartij het openbare en het semi-openbare gedeelte van elkaar scheiden.

Het voedselbos is altijd toegankelijk. In het openbare deel kan altijd gewandeld worden. Het semi-openbare deel kun je alleen in op de dagen dat er iemand van het Voedselbos aanwezig is, maar is door zichtlijnen wel altijd visueel toegankelijk. Zo vinden we een balans tussen ecologisch, productief en recreatief beheer.

De  volgende fase is de aanplant van kleinere bomen, struiken en de eerste vaste planten in het najaar. De details van het beplantingsontwerp zijn we nu aan het uitwerken. Naarmate de hoge en lage kruinlaag en de struiken groter worden zullen de kruidlaag en de bodembedekkers worden aangeplant. Voorlopig mogen de pioniersplanten die bekend staan als onkruid (zoals distels en brandnetel) voor ons de bodem bewerken samen met de bodemverbeteraars die we hebben gezaaid. Zo zal het voedselbos stap voor stap groeien. Ondertussen willen we zoveel mogelijk leren van deze pilot. Hoe gaat de biodiversiteit zich ontwikkelen in het voedselbos? Hiervoor hebben we een biodiversiteitsmeting laten doen. Welke bomen, struiken en planten gaan het goed doen? En hoe kunnen we uit het voedselbos inkomsten genereren die de kosten van onderhoud kunnen dekken? Zo willen we de basis leggen voor een nieuwe vorm van beheer van stadsrandgebieden en een nieuw beroep: voedselboswachter.

Het is deze inzet die het voor het Recreatieschap Midden-Delfland en Provincie Zuid-Holland interessant maakt ons de ruimte te bieden en te steunen. Zij zijn op zoek naar een nieuwe rolverdeling tussen burgers, ondernemers en overheid en naar innovatieve benaderingen van beheer van de groene ruimte en ons initiatief in Vlaardingen past hier naadloos in. De hoop is dat het Voedselbos een kraamkamer zal vormen voor ideeën die ook op grotere schaal kunnen worden toegepast.

Wordt vervolgd.